blogs
Natuurlijke processen
Natuurlijke processen zijn in de natuur de uitkomst van de wisselwerking tussen bodem, water, lucht, water en vuur enerzijds en wilde planten- en diersoorten anderzijds. Het resultaat zijn de leefomstandigheden waarin wilde planten- en diersoorten van ouds konden voortbestaan.

Voorbeelden van natuurlijke processen
Voorbeelden van natuurlijke processen zijn het overstromen en weer droogvallen van de uiterwaarden van de grote rivieren, zoals de Rijn, de Waal, de IJssel en de Maas en de begrazing door wilde runderen, paarden, edelherten en wisenten en het wroeten door wilde zwijnen. De soorten in natuurlijke functionerende ecosystemen weerspiegelen de krachten van de evolutie. Systemen zelf weerspiegelen de krachten die van invloed zijn op de manier waarop levensgemeenschappen zijn samengesteld, functioneren en voortbestaan.

overstoming

Sluitsteensoorten

In de samenstelling en het functioneren van natuurlijk functionerende levensgemeenschappen spelen bepaalde soorten een hoofdrol. Dat zijn zogenaamde sluitsteensoorten; in de Engelstalige vakliteratuur “keystone species” genoemd. De uitwerking van hun aanwezigheid op bijvoorbeeld de begroeiing is zodanig dat voor tal van andere soorten de levensomstandigheden ontstaan. Zij zijn als de sluitsteen in een boog in een gotische kathedraal. Op het leunt een heel bouwwerk. Haal de sluitsteen eruit en de boog stort in. Op zijn beurt veroorzaakt dat een kettingreactie aan instortingen van andere delen van de kathedraal, die op de een of andere manier op die boog leunden. Haal een sluitsteensoort uit een natuurlijk functionerend ecosysteem en er volgt een kettingreactie, een cascade aan verdwijningen van andere soorten, waarvan de levensomstandigheden op de een of andere manier samenhingen met de aanwezigheid van die sluitsteensoort. 

De stichting ziet het als een belangrijke taak dergelijke sluitsteensoorten die uit systemen verdwenen zijn, terug te brengen. Voorbeelden waar dit gebeurd is zijn de Oostvaardersplassen en uiterwaarden in het rivierengebied, zoals langs de Waal, waar sluitsteensoorten als wild paard, wild rund en edelhert in systemen zijn teruggebracht.


proces3

Het beleven van natuurlijke processen

De stichting wil mensen in aanraking brengen met natuurlijke processen en daarmee met het fascinerende van natuurlijk functionerende ecosystemen. Zulke natuurgebieden bieden fascinatie, maar kunnen ook angst en daardoor ontzag inboezemen, omdat er dingen gebeuren die ons dwingen een zekere overmacht te erkennen. Daar blijkt niet de hele wereld een mensenwereld te zijn. Frans Lanting haalt in zijn prachtige boek Okavango, de laatste oase Henry Beston aan die in 1928 in The Outermost House over de dieren in natuurlijke ecosystemen schreef: 

“Dieren horen niet door de mens te worden beoordeeld. Ze leven in een wereld die ouder en vollediger is dan de onze. Ze zijn begiftigd met zintuigen die wij zijn kwijtgeraakt of zelfs nooit hebben verworven en communiceren op een wijze die wij nooit zullen begrijpen. Ze zijn noch onze broeders, noch onze ondergeschikten. Ze vormen andere samenlevingen, die samen met ons zijn verstrikt in het netwerk van leven en tijd: medegevangene van de glorie en de krachten der natuur.”

proces 4